Thành Cát Tư Hãn - “Nhà cầm quyền thế gian"

Thành Cát Tư Hãn – Ghenghis khan - có nghĩa là “Nhà cầm quyền thế gian" là nhà chinh phục người Mông Cổ nổi tiếng thế giới vào thế kỷ Xll, Xlll. Ông có tên thật là Temufin - âm Hán là Thiết Mộc Chân - sinh năm 1162 mất ngày 18.8.1227 giữa lúc đang ở đỉnh cao quyền lực.

Thành Cát Tư Hãn đã chinh phục và dựng lên một đế quốc rộng lớn chưa từng có trong lịch sử thế giới trải dài từ Thái Bình Dương đến tận Bắc Hải.

Sử chép rằng: Thành Cát Tư Hãn không bao giờ thua trận, ông mất đi vì lâm bệnh ở vùng núi Lục Bàn giữa lúc đang ở đỉnh cao quyền lực. Nhân tố thắng lợi của ông là ở sự thần tốc, sự tinh nhuệ của binh lính với những đội kỵ binh một chọi mười. Riêng trong quân đội của ông thì đội Cấm vệ quân lúc đầu chỉ có 150 người, đến khi ông mất đã tập hợp được 13 vạn quân thiện chiến trung thành. Trong suốt 10 thế kỷ qua chưa từng có một quân đội nào chiến thắng khắp từ Á sang Âu lừng danh như quân đội của Temufin.

Ông sinh năm 1162 tại vùng hồ Baikal đông bắc Mông Cổ ngày nay. Cha mất sớm, Temufin nối nghiệp cha làm thủ lĩnh bộ lạc. Với tài năng thiên phú Temufin đã thống nhất các bộ lạc vốn rời rã ở khắp Mông Cổ và dần dần nổi tiếng là Nhà cầm quyền thế gian Ghenghis khan (ta quen gọi là Thành Cát Tư Hãn).

Từ năm 1207 đến năm 1209 Thành Cát Tư Hãn đã 3 lần đánh phá Tây Hạ. Vua Tây Hạ phải gả công chúa Cúc Lan cho Thành Cát Tư Hãn. Năm 1211, Thành Cát Tư Hãn thống lĩnh đại quân chinh phục nước Kim. Nước Kim ký hoà ước nhường toàn bộ đất đai phía Bắc Hoàng Hà chịu cống nạp hàng năm. Lợi dụng cơ hội Tây Liêu có nội loạn, Thành Cát Tư Hãn chinh phạt Tây Liêu chiếm cứ vùng đất Tân Cương. Năm 1218, Mông Cổ đã ký một hoà ước thương mại với Khixarijan một đế quốc Hồi giáo hùng mạnh lúc đó - còn gọi là Ba Tư gồm đất đai lran, Turmekistan và Ujbekistan sau này - Lấy cớ đội thương gia của mình bị cướp bóc, năm 1219, Thành Cát Tư Hãn dùng 20 vạn kỵ binh tiến đánh Ba Tư. Không dừng lại đó, đoàn kỵ binh Mông Cổ lấn lướt chiếm luôn Adecbaidan, Grudia, Apganixtan đến tận sông lndus (Tây Bắc Ấn Độ bây giờ).

Khi quân Mông Cổ kéo vào vùng thảo nguyên Poloven thuộc vùng ngoại ô Caucade, 8 vạn quân Nga liên minh với các bộ tộc cũng không cản nổi.

Như vậy, Thành Cát Tư Hãn đã chinh phục một đế quốc rộng lớn nằm từ sa mạc Gobi phía bắc đến hồ Baikal phía nam, từ núi Khinga phía đông sang tận triền Altai phía tây. Cả 4 người con trai và 1 người con gái của ông đã theo ông đi chinh chiến khắp nơi và được giao trấn giữ nhiều đất đai quan trọng.

Các nhà sử học đã tổng kết cuộc đời chinh chiến của Thành Cát Tư Hãn rằng: ông đã trực tiếp tham gia 32 trận chiến lớn, 65 trận chiến nhỏ. Ông đặc biệt lộ rõ là một nhà cầm quân rất thiên tài. Sau khi ông mất, đế quốc Mông Cổ vẫn duy trì là một đế quốc hùng mạnh dưới sự cai trị của người cháu của ông là Hốt Tất Liệt - Kublaikhan.

Giữa tháng 8.2001 một thông tin quan trọng làm giật mình giới nghiên cứu, đó là tin có nhiều khả năng tìm ra được khu mộ có chôn Thành Cát Tư Hãn tại đông Bắc Mông Cổ. Theo John Woods - sử gia thuộc Đại học Chicago - "người ta hy vọng tìm được hài cốt của Thành Cát Tư Hãn và cả của Hốt Tất Liệt để đưa ra ánh sáng về một thời còn chôn vùi nhiều tư liệu lịch sử cách nay 800 năm. Chỉ tiếc, chính quyền Mông Cổ chưa cho phép tiến hành khai quật các khu mộ cổ nói trên.