User Tag List

+ Trả lời chủ đề
Hiện kết quả từ 1 tới 2 của 2

Chủ đề: Về 6 người thời Lê không nhận đỗ Tiến sỹ

  1. #1
    HUT's Engineer Avatar của chutichhtcbkf
    Tham gia ngày
    May 2005
    Bài gửi
    594

    Mặc định Về 6 người thời Lê không nhận đỗ Tiến sỹ

    Về 6 người thời Lê không nhận đỗ Tiến sỹ


    Trong sách Lịch triều hiến chương loại chí (quyển 28, Khoa mục chí) của Phan Huy Chú đã viết "Từ khoa Nhâm Tuất đời Đại Bảo nhà Lê (1442) đến khoa Đinh Mùi đời Lê Chiêu Thống (1787), thi tiến sỹ 94 khoa, lấy đỗ 1732 người, thi chế khoa 4 khoa lấy đỗ 30 người; cộng lại là 1762 người, trừ 6 người đỗ tiến sỹ 2 lần còn 1756 người. Trong đó có 26 trạng nguyên, 28 bảng nhãn, 41 thám hoa". Đọc những bia tiến sỹ ở Văn Miếu, thấy trên bia khoa Nhâm Tuấn (1442) và khoa thi Mậu Thìn (1448) đều có hai tên Nguyễn Nguyên Chân và Trịnh Thiết Trường. Bia khoa thi Bính Tuất (1466) và bia khoa thi Tân Sửu (1481) cùng có tên Nguyễn Nhân Bi. Bia khoa thi Mậu Thìn (1508, nay không còn), chỉ còn bia khoa thi Tân Mùi (1511), nhưng căn cứ vào các sách Đăng khoa lục, thấy có ba người nữa đỗ hai lần, được khắc tên trên bia là Nguyễn Bạt Tụy, Trần Doãn Minh và Nguyễn Duy Tường. Như vậy trong lịch sử khoa cử dưới thời Lê có tất cả 6 người đã thi đỗ tiến sỹ nhưng xin cáo từ, không nhận đỗ (thi khoa sau).

    Để hiểu vì sai 6 người này đã thi đỗ tiến sỹ nhưng không nhận, cần biết sơ qua về các kỳ thi dưới thời phong kiến. Giáo dục Nho học trước đây ở Việt Nam có hai bậc thị: thi Hương - tổ chức cho một vùng gồm nhiều tỉnh, người thi đỗ loại trên được gọi là hương cống, loại dưới gọi là sinh đồ (từ thời Minh Mạng gọi là cử nhân và tú tài); thi Hội và thi Đình là các kỳ thi quốc gia, tổ chức ở kinh đô cho cả nước. Chỉ những người đỗ hương cống và những quan lại đặc biệt mới được dự thi Hội. Dưới thời Lê, thi Hội gồm 4 kỳ thi, có đỗ thì kỳ trước mới được thi kỳ tiếp theo, người đỗ cả 4 kỳ thi gọi là trúng cách thi Hội và chỉ những người này mới được thi Đình. Thi Đình được tổ chức ngay trong cung vua. Đề thi do chính vua ra, bài thi do các quan trong triều chấm và vua duyệt lại để xếp thứ tự cao thấp. Dưới thời Lê, người đỗ thi Đình được xếp thành ba hạng:

    * Hạng đỗ cao nhất được gọi là Đệ nhất giáp tiến sỹ cập đệ gồm nhiều nhất là ba người. Người đỗ đầu gọi là Trạng nguyên; Người đỗ thứ nhì gọi là Bảng nhãn; Người đỗ thứ 3 gọi là Thám hoa. Có khoa thi có cả ba danh hiệu hoặc chỉ có một trong 2 danh hiệu dưới hoặc không có cả ba danh hiệu.

    * Hạng đỗ thứ hai được gọi là Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân. Số người được xếp ở hạng này nhiều hay ít tùy từng khoa thi, không có hạn định. Về sau được gọi là Hoàng giáp.

    * Hạng đỗ loại dưới cùng được gọi là Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân. Dân gian thường gọi là ông Nghè.


    (Còn tiếp)

    -------------------
    Tạp chí Thế Giới Mới
    Giá như đường đời bằng phẳng cả
    Anh hùng hào kiệt có hơn ai






  2. #2
    Kiếm tiền nuôi con Avatar của chutichhtcbk
    Tham gia ngày
    May 2005
    Bài gửi
    2.596

    Mặc định

    Chính vì có việc xếp hạng người đỗ thi Đình thành ba bậc như vậy nên mới có việc những người đã đỗ tiến sỹ được xếp hạng dưới không nhận đỗ.

    Khoa thi Nhâm Tuất (1442) lấy đỗ 33 người trong đó có 23 người độ đệ tam. Trịnh Thiết Tường, xếp thứ 14/23 hạng đệ tam và học trò của ông là Nguyễn Nguyên Chân xếp 23/23, đã cùng nhau không nhân đỗ khoa này. Trịnh Thiết Tường đang nói với anh em bạn bè: "Ta muốn đệ nhất giáp đề danh, chứ đệ tam giáp thì chưa hết sức học cuả ta". Đến khoa sau là Mậu Thìn (1448), ông lại đi thi và đỗ Bảng nhãn, được vua gả công chúa Thụy Bảo và sau đó làm đến Công bộ Thượng thư. Khi mất do có công với dân nên được thờ làm phúc thần ở làng Văn Quán, huyện Thanh Oai.

    Nguyễn Nguyên Chân người xã Lạc Thực, huyện Thanh Lâm, phủ Nam Sách (nay thuộc Hải Dương), khoa sau (1448) đi thi được xếp thứ 3/12 đệ tam, sau đó làm quan đến Khu mật Trực học sỹ.

    Người thứ ba là Nguyễn Nhân Bi (Kim Đôi, huyện Võ Giang, phủ Từ Sơn, nay là Tiên Sơn, Bắc Ninh), 19 tuổi , được xếp hạng 4/19 đệ tam khoa thi Bính Tuất (1466) (sau người em ruột là Nguyễn Nhân Thiếp xếp hạng 1/19 đệ tam) đã xin không nhận đỗ. 15 năm sau khi đã 34 tuổi, vào khoa Tân Sửu (1481) ông đã thi lại và cũng chỉ đỗ 7/27 đệ tam. Lúc đó 4 người em ruột của ông đều đã đỗ đại khoa cả nên ông không xin từ nữa. Sau đó ông làm quan đến Binh bộ Thượng thư và có tên trong Đàn nhị thập bát tú.

    Đến khoa Mậu Thìn (1408) lấy đỗ tiến sỹ 54 người, trong đó hạng đệ tam có 36 người. Ba người đỗ khoa này không nhận đỗ là Trần Doãn Minh, Nguyễn Bạt Tụy và Nguyễn Duy Tường.

    Trần Doãn Minh (xã Lan Khê, huyện Bình Hà, phủ Nam Sách nay thuộc Hải Dương) xếp thứ 2/36 đệ tam đã không nhân đỗ. Đến khoa thi sau Tân Mùi (1411) ông lại đi thi và được xếp 1/35 hạng đệ tam. Sau ông làm đến Hộ bộ Thượng thư, hai lần được cử đi sứ Trung Quốc.

    Nguyễn Bạt Tụy người làng Pha Lãng, huyện Thiên Tài, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc, trong khoa này được xếp 6/36 hạng đệ tam. Khoa sau ông thi lại cũng chỉ được xếp hạng 18/35. Sau ông làm quan đến Lại bộ Thượng thư, tham dự triều chính với chức Thiếu sư, khi mất được dân làng thờ làm phúc thần thành hoàng.

    Người thứ sáu là Nguyễn Duy Tường, người làng Lý Hải, huyện Yên Lãng, phủ Tam Đài, trấn Sơn Tây (nay thuộc Vĩnh Phúc), trong khao thi này được xếp 16/36 hạng đệ tam, ông không nhân đỗ vì lấy làm xấu hổ. Đến khoa thi sau, lúc 27 tuổi ông được xếp hạng đệ nhị giáp 4/9 (7/54 tổng người đỗ tiến sỹ khoa này). Sau ông làm đến chức Tham chính, vì có công với dân nên khi mất ông được phong Thượng đẳng phúc thần và được dân thờ cúng.

    Đây là một việc làm hiếm thấy của 6 nho sinh dưới triều Lê. Phải biết là 5 thế kỹ trước, đường lên kinh ứng thi rất khó khăn, mỗi khoa thi kéo dài hàng tháng trời, khối lượng kiến thức thì bao la, nội quy trường thi thì khắt khe, đề thi thì súc tích, cô đọng, mỗi thí sinh nếu qua được 4 kỳ thi Hội và 1 kỹ thì Đình thì thực sự là vượt qua 5 cửa ải đầy gian khổ (còn gì là xuân). 6 người xin thi lại hy vọng được xếp hạng cao (mặc dù không phải ai cũng được như ý) đã nêu một tấm gương về lòng tự tin ở khả năng học của mình, về nghị lực kiên trì, ý chí quyết tâm cao trong học tập. Họ xứng đáng là những tấm gương sáng cho hậu sinh noi theo.


    ------------
    Tạp chí TGM
    Việc nước là việc lớn nhất
    Nhưng việc giữa người với người không thể nhỏ hơn

    (Lý Chiêu Hoàng nói với Trần Thủ Độ)



    HOÀNG SA VÀ TRƯỜNG SA MÃI MÃI LÀ CỦA NGƯỜI VIỆT NAM
    HOÀNG SA VÀ TRƯỜNG SA CHƯA BAO GIỜ VÀ KHÔNG BAO GIỜ LÀ CỦA BẤT KỲ MỘT QUỐC GIA NÀO KHÁC NGOÀI VIỆT NAM

+ Trả lời chủ đề

Thông tin chủ đề

Users Browsing this Thread

Hiện có 1 người đọc bài này. (0 thành viên và 1 khách)

Từ khóa (Tag) của chủ đề này

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của mình


About svBK.VN

    Bách Khoa Forum - Diễn đàn thảo luận chung của sinh viên ĐH Bách Khoa Hà Nội. Nơi giao lưu giữa sinh viên - cựu sinh viên - giảng viên của trường.

Follow us on

Twitter Facebook youtube