Ý nghĩa bài Đế hệ Thi của Vua Minh Mạng

Vua Minh Mạng (1791 - 1840) là vị vua thứ hai của triều đại nhà Nguyễn. Ông là một người văn võ tinh thông, chính Ông đã cho xây dựng và kiến thiết kinh đô Huế tráng lệ mà ngày nay đã được tổ chức UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới. Ngoài ra vua Minh Mạng còn lập nên một kỷ lục của Việt Nam là người có số con đông nhất : 142 người (78 con trai và 64 con gái), nhưng đặc biệt nhất đó là Ông là một nhà thơ tài ba, trong các bài thơ nổi tiếng ấy nổi bật nhất là bài Đế Hệ Thi :

Miên, Hồng, Ưng, Bửu, Vĩnh
Bảo, Quý, Định, Long Trường
Hiền, Năng, Kham, Kế, Thuật
Thế, Thoại, Quốc, Gia, Xương


Đây là một bài thơ xuất sắc, bởi vì mỗi câu chử đều toát lên một ý nghĩa vô cùng đẹp đẽ. Theo bài Đế hệ này thì tất cả các vị hoàng tử con vua Minh mạng đều bắt đầu là chử "Miên", do đó ta thấy vua Thiệu Trị tên thật là Nguyễn Phúc Miên Tông và con của vua Thiệu Trị sẽ bắt đầu bằng "Hồng", vua Tự Đức tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm... Ta hãy đi tìm hiểu cặn kẻ từng chử bài thơ trên:

1. Miên : trường cửu phước duyên trên hết
2. Hồng : oai hùng đúc kết thế gia
3. Ưng : nên danh xây dựng sơn hà
4. Bửu : bối bâu lợi tha quần chúng
5. Vĩnh : bền khí hùng ca anh tụng
6. Bảo : ôm lòng khí dũng bình sanh
7. Quý : cao sang vinh hạnh công thành
8. Định : tiền quyết thi hành oanh liệt
9. Long : vương tướng rồng tiên nối nghiệp
10. Trường : vĩnh cửu nối nghiệp nối dòng
11. Hiền : tài đức phúc âm soi sáng
12. Năng : gương soi khuôn phép bờ cõi
13. Kham : đảm đương mọi cơ cấu giỏi
14. Kế : hoạch sách mây khói cân phân
15. Thuật : biên chép lời đúng ý dân
16. Thế : mãi thọ cận thân gia tộc
17. Thoại : ngọc quý tha hồ phước tộc
18. Quốc : dân phục nắm gốc giang san
19. Gia : muôn nhà Nguyễn vẫn huy hoàng
20. Xương : phồn thịnh bình an thiên hạ.


Nhưng triều đình Nhà Nguyễn chỉ truyền ngôi đến vua Bảo Đại (Nguyễn Phúc Vĩnh Thụy) là chấm dứt chế độ phong kiến tại Việt Nam.