User Tag List

+ Trả lời chủ đề
Hiện kết quả từ 1 tới 2 của 2

Chủ đề: Kiều

  1. #1
    HUT's Engineer Avatar của chutichhtcbkf
    Tham gia ngày
    May 2005
    Bài gửi
    594

    Mặc định Kiều

    Công nhận cụ Nguyễn Du đáng được mọi người kính trọng và đáng được là Danh nhân văn hoá thế giời vì có một tuyệt phẩm đi vào lòng người như Truyện Kiều với những câu văn chau chuốt, ý tứ hàm súc mà còn ở cái nhạc điệu dịu dàng êm ái dễ nhớ, dễ ngâm, dễ truyền tụng; ai gặp trường hợp nào cũng có thể tìm được một câu Kiều vừa ý mà ngâm ngợi, giải tỏ nỗi lòng. Vì vậy, đọc mãi, ngâm nga mãi truyện Kiều, người ta thành ra thuộc thuộc. Có nhiều người không hề biết chữ, nhất là các cụ bà ngày xưa, các anh lực điền, chỉ nghe lóm con cháu đọc mà vẫn thuộc truyện Kiều. Có cụ còn đọc được truyện kiều từ câu cuối lên câu đầu. Thế mới thấy các cụ nhà mình ngày sưa quá siêu. Ngày xưa người ta có thói quen đọc lớn tiếng. Chính vì thế, trước mỗi tình huống trong đời sống, khi gặp điều gì phù hợp, người ta thường mượn vài câu Kiều cũng như đã từng mượn ca dao, tục ngữ để diễn đạt, phát biểu ý tưởng của mình. Vừa gọn , vừa vui lại có sức thuyết phục. Lời thánh hiền ai dám cãi. Lẩy Kiều từ dân gian, và từ duyên do đó khởi sinh. Vậy Lẩy Kiều là gì? Đó là sửa chữa hay thay đổi một vài chữ trong câu Kiều, nhằm diễn đạt một vấn đề, một hiện tượng trong cuộc sống muôn màu.

    Người ta thường khen truyện Kiều là một áng văn bất hủ, một viên ngọc không tì vết, người ta thường bảo :

    - Lời lời châu ngọc hàng hàng gấm thêu.

    Rõ là như vậy. lời hay ý đẹp đều có ở trong truyện Kiều. Nhiều điển tích điển cố đều được cụ Nguyễn Du vận dụng trong truyện Kiều. Nghệ thuật ta người ta cảnh thì phải nói là cụ Nguyễn Du đáng bậc thầy.
    Trong truyện Kiều, buồn nhiều hơn vui và để nói truyện Kiều buồn, người ta thường dùng:

    - Rằng hay thì thật là hay
    - Nghe ra ngậm đắng nuốt cay thế nào

    Như trên đã nói rằng khi gặp một sự việc hay một vấn đề trong cuộc sống, có thể nghĩ ngay đến những câu trong truyện Kiều, có thể là một câu sáu hau một câu tám. Ví dụ câu sáu:

    - Mừng thầm cờ đã đến tay
    - Khen cho con mắt tinh đời
    - Ra tuồng mèo mả gà đồng
    - Mập mờ đánh lận con đen

    hoặc câu tám:

    - Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao
    - Chữ trinh kia cũng có ba bảy đường
    - Chơi hoa đã dễ mấy người biết hoa
    - Chữ tài liền với chữ tai một vần

    Cũng có thể lẩy Kiều bằng hai câu lục bát. Như:

    - Mừng thầm cờ đã đến tay
    Càng nhìn vẻ ngọc càng say khúc vàng
    - Khen cho con mắt tinh đời
    Anh hùng đoán giữa trần ai mới già
    - Ra tuồng mèo mả gà đồng
    Ra tuồng lúng túng chẳng xong bề nào
    - Mập mờ đánh lận con đen
    Bao nhiêu cũng bấy nhiêu tiền mất chi

    hoặc:

    - Tưởng bây giờ là bao giờ
    Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao
    - Xưa nay trong đạo đàn bà
    Chữ trinh kia cũng có ba bảy đường
    - Dưới trần mấy mặt làng chơi
    Chơi hoa đã dễ mấy người biết hoa
    - Có tài mà cậy chi tài
    Chữ tài liền với chữ tai một vần

    Trong 3254 câu truyện Kiều, rất nhiều trường hợp ta có thể sử dụng để lẩy Kiều vào trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày.Nhưng ến khi lẩy Kiều phát triển thành kiểu ghép chữ trong câu (nhưng không được sửa đổi chữ) và ráp lại với nhau thì Lẩy Kiều đã đạt được mức độ nghệ thuật thực sự cao vì phải sáng tạo sao cho thoát hẳn ý truyện Kiều mà mô tả, hay diễn giảng những thứ không liên hệ gì đến Kiều hết . Ví dụ tả cái quạt, cái đèn cầy, cái màn ...
    Hai anh chị đang tìm hiểu nhau và cũng là những người thuộc Kiều như cháo chảy. Họ tâm sự với nhau bằng lẩy Kiều. Có thể một cô gái kén chồng mà đưa ra những câu đố Kiều:

    Hỏi:
    Truyện Kiều anh đã thuộc làu
    Đố anh kể được hai câu hết Kiều
    Đáp:
    Trăm năm trong cõi người ta
    Mua vui cũng được một và trống canh

    Hỏi:
    Truyện Kiều anh học đã thông
    Đố anh kể được một câu năm người
    Đáp :
    Này chồng, này mẹ, này cha
    Này là em ruột, này là em dâu


    Hỏi :
    Truyện Kiều anh đã thuộc nhiều
    Đố anh kể được truyện Kiều nghìn năm
    Đến câu đố này thì nếu ai không thuộc kiều thì coi như không lấy được cô gái làm vợ.
    Rất may là trong truyện Kiều có đúng mười lần chữ Trăm năm mà đã được cắt xén thành 22 câu nối vần được với nhau, trong đó có 20 câu gồm 10 lần lập lại chữ "trăm năm", cộng lại cả thảy là 1000 năm. Bài đó như sau :

    "Trăm năm" trong cõi người ta
    Thúy Kiều là chị em là Thúy Vân
    Đã nguyền hai chữ đồng tâm
    "Trăm năm" thề chẳng ôm cầm thuyền ai
    Trót vì cầm đã bén dây
    Chẳng "Trăm năm" cũng một ngày nước non
    "Trăm năm" tính cuộc vuông tròn
    Phải dò cho đến ngọn nguồn lạch sông
    Tóc tơ căn vặn tấc lòng
    "Trăm năm" tạc một chữ đo6`ng mới hay
    Ngẫm duyên kỳ ngộ xưa nay
    Tiết "Trăm năm" nỡ mô,t ngày bỏ đi
    Chỏ che đùm bọc thiếu gì
    "Trăm năm" danh tiết cũng vì đêm nay
    Rằng "Trăm năm" cũng từ đây
    Của tin gọi một chút này làm ghi
    Người đâu gặp gỡ làm chi
    "Trăm năm" biết có duyên gì hay không
    Lỡ làng nước đục bụi trong
    "Trăm năm" giữ một tấm lòng với ai
    Một nhà phúc lộc gồm hai
    Nghìn năm dằng dặc quan giai lần lần

    Quả là đáng tấm chồng. Thuộc kiều thế này thì thi hương thi hội là chuyện nhỏ. Thi Đình chả được Trạng nguyên thì cũng Bảng nhãn, Thám hoa.

    Bây giờ vui một chút. Đọc thơ của nữ sỹ Hồ Xuân Hương ta thấy mặc dù tục đấy nhưng lại để chỉ những cái rất thanh. Các câu đố tục giảng thanh trong dân gian cũng vậy. Nhưng truyện Kiều thì lại ngược lai: đố thanh mà giảng tục. Vì sao lại thế. Vì trong truyện Kiều, ngôn ngữ sử dụng rất đa dạng, nào tượng thanh, nào tượng hình...
    Khi đọc câu lục bát:

    - Sè sè nấm đất bên đường
    Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh

    Có người vui tính giải thích rằng đây là lúc Kiều "thưa chồng thưa mẹ thưa cha, con muốn tháo nước trong lòng con ra". He he. Thuỳ mị nết na đến mấy thì đến cái lúc gần tức nước vỡ bờ ấy thì đành tạm một nơi kín đáo nào đó để thoả lòng thôi. Ôi, hậu quả là cỏ chỗ đó nửa vàng nửa xanh. Có kiềm trong đó đây. Nếu anh bác sỹ nào vui tính thì có lẽ chẩn đoán được bệnh cũng nên.

    hoặc khi đọc câu:

    - Khi tựa gối khi cúi đầu
    Khi vò chín khúc khi chau đôi mày

    Nghĩ về hành động gì nhỉ? Hai câu này nói về Kim Trọng. Của đáng tội, tả người thế này lại trung vào đúng cái lúc tào tháo đang đuổi mà không thể "thánh thót rơi" được. Hậu quả của việc ăn rau không nhiều đây mà. Thế mới phải tựa gối và cúi đầu, rồi thị vò chín khúc rồi lại chau đôi mày.

    Đây là một câu nữa:

    - Sớm đào tối mận lân la
    Thất kinh nàng chửa biết là làm sao

    Sớm đào tối mận thì làm sao không thất kinh cơ chứ, vậy là "nàng chửa" còn gì. Dấu hiệu dành dành ra đấy, cãi sao được.
    Các cụ nhà mình xưa còn làm câu đối từ 2 câu Kiều. Chả những hay mà còn thâm, sâu cay nữa chứ.

    Dán vườn hoa :
    - Đường gần rừng tía, dường xa bụi (hồng)
    - Khi xem hoa nở, khi chờ trăng (lên)

    Dán cửa vườn:
    - Sửa chốn thanh nhàn, có cây có đá sẵn
    - Vui trông phong cảnh, khi thầy khi tớ xem

    Mừng đám cưới :
    - Gieo cầu đáng nơi, xuân lan thu cúc mặn mà cả
    - Trao tơ phải lứa , trai tài gái sắc xuân đương vừa

    Cháu khóc chú dượng:
    - Giao loan chắp nối tơ thừa, một phút nào ngờ cô rước dượng
    - Thu ba e nề sóng lệ, trăm tình nỡ để cháu nuôi con
    (Cô chết trước, sau đó chồng cô cũng chết theo).

    Viếng cụ Phan Chu Trinh :
    - Cá chậu chim lồng chi bõ, gươm đàn nửa gánh . Chốc mười năm trời rộng bể khơi . Kể từ khi bước chân, trông vời cố quốc xiết bao, sẵn mối thương tâm, sau trước cười rằng tri kỷ mấy .
    - Ve kêu vượn hót nào tày, tuyệt bút một thiên . Suốt năm canh mưa sầu gió thảm . Hãy còn nhiều nợ lắm, nặng mối oan gia sao đã, rớt thầm giọt lệ, xa xôi ai có thấu tình chăng .

    Dán cửa vườn hoa nhà cô dâu :
    - Tuyết điểm sương che, xuân lan thu cúc mặn mà cả
    - Gió quang mây tạnh, thanh thiên bạch nhật rõ ràng .

    Đề nhà cô đầu :
    - Ngày xuân em hãy còn, còn non còn nước còn nhớ đến .
    - Làng chơi ta phải biết, biết người biết mặt biết lòng sao .
    Lần sửa cuối bởi chutichhtcbkf; 07-09-2006 lúc 04:15 PM

  2. #2
    HUT's Engineer Avatar của chutichhtcbkf
    Tham gia ngày
    May 2005
    Bài gửi
    594

    Mặc định

    Rồi thì các cụ ta xưa lại làm thơ để vịnh một sự vật, một hiện thượng bằng cách tập kiều. Tập kiều là ghép những câu trong truyện Kiều thành một bài thơ để vịnh


    Với những "mong manh", "liễu bồ", "khép mở", "nỗi riêng nỗi chung"... tìm trong các câu Kiều, hình ảnh cái quạt giấy đã hiện ra.

    Kiếp hồng nhan có mong manh (câu 65)
    Liễu bồ mình giữ lấy mình cho hay
    Nỗi lòng càng nghĩ càng cay
    Nỗi đêm khép mở nỗi ngày riêng chung
    Vì ai ngăn đón gió đông
    Để lòng thì phụ tấm lòng với ai
    Dẫu sao cũng ở tay người .


    Vịnh cái máy hát thì "đủ mười khúc ngâm" và "nghề riêng ăn đứt hồ cầm". Rõ ràng thế còn gì.

    Chước đâu có chước lạ đời
    Tay tiên một vẫy, đủ mười khúc ngâm
    Giá đành tú khẩu cẩm tâm
    Nghề riêng ăn đứt hồ cầm một trương


    Còn khi ta cái nón thì "Ai ai cũng đội trên đầu". Đó không phải là cái nón ư?

    Trong khi ngộ biến tòng quyền
    Nắng mưa đã biết mấy phen đổi dời
    Công trình kể biết mấy mươi
    Dẫu rằng xương trắng quê người quán đâu
    Ai ai cũng đội trên đầu


    Cái máng nước nước thì "trên vì nước dưới vì nhà"

    Cúi đầu luồn xuống mái nhà
    Lòng này ai tỏ cho ta hỡi lòng
    Một lòng chẳng quản mấy công
    Nỗi lòng ai ở trong lòng mà ra
    Trên vì nước dưới vì nhà


    Chiếc chăn bông lai "sao cho trong ấm thì ngoài mới êm"

    Lửa hương chốc để lạnh lùng
    Nào người tiếc lục tham hồng là ai
    Gọi là đắp điếm lấy người
    Sao cho trong ấm thì ngoài mới êm


    Người đánh máy chữ với "tay tiên gió táp mưa sa..."

    Tin nhạn vấn lá thơ bài
    Cậy tay thầy thợ mượn người dò la
    Tay tiên gió táp mưa sa
    Một thiên tuyệt bút gọi là để sau


    Còn Thằng bù nhìn "nắng mưa thui thủi một mình"

    Nắng mưa thui thủi một thân
    Nhơn nhơn còn đứng chôn chân giữa vòng
    Bốn bề bát ngát xa trông
    Thuyền quyên ví biết anh hùng ra tay


    Hiện đại thì có ô tô với "một cốt một đồng" và "trong cõi hồng trần như bay"

    Lạ gì một cốt một đồng
    Khéo tay gặp gỡ cũng trong chuyến vần
    Thênh thênh đường cái thanh vân
    Một xe trong cõi hồng trần như bay

    Trong truyện Kiều còn có cả máy bay với "trí dũng nghiêng trời uy linh"

    Cánh hồng bay bổng tuyệt vời
    Hơn đời trí dũng nghiêng trời uy linh
    Dầu lòng bể rộng thênh thênh
    Mưu cao vốn đã rắp ranh những ngày
    Ở đâu mà có trò này
    Không dưng chi dễ mà bay đường trời


    Một cô gái soi gương "lặng ngắm bóng nga một mình"

    Một mình lặng ngắm bóng nga
    Lòng này ai tỏ cho ta hỡi lòng
    Ngập ngừng thẹn lục e hồng
    Hoa thơm phong nhị trăng vòng tròn gương


    Trên thì là thơ vịnh, các cụ ta xưa còn ghép các câu kiều để đố về một sự vật

    Vâng lời khuyên giải thấp cao
    Bên tình bên hiếu bên nào nặng hơn

    Cái cân đấy!


    Trót vì tay đã nhúng chàm
    Cỏ pha màu áo nhuộm non da trời

    Toàn màu với sắc, chả thợ nhuộm thì là ai?



    Cánh hồng bay bổng tuyệt vời
    Đinh ninh hai miệng một lời song song

    Nghe có vẻ như cái diều sáo nhỉ. Chả nó thì là cái gì?


    Mặc người mưa Sở mây Tần
    Tuyết sương che chở cho thân cát đằng

    Cái áo mưa đây mà!



    Đêm ngày giữ mực giấu quanh
    Ai ai trông thấy hồn kinh phách rời

    Chó đen mà nhìn ban đêm thì nào biết. Nó xồ ra thì làm sao chả hồn kinh phách rời chứ.



    Cùng nhau trông mặt cả cười
    Tình trong như đã mặt ngoài còn e

    Mình tự ngắm mình thì cùng nhau trông mặt. Yêu con cái nhà người ta chả dám nói thì chả như đã bên trong còn bên ngoài thì còn e sao? Cái gương.



    Trên vì nước dưới vì nhà
    Lòng này ai tỏ cho ta hỡi lòng
    Nhìn càng lã chã giọt hồng
    Nỗi lòng ai ở trong lòng mà ra

    Cái máy nước đúng không. Quá chuẩn!



    Tưởng bây giờ là bao giờ
    Rõ ràng mở mắt còn ngờ chiêm bao
    Trông ra nào thấy đâu nào
    Mắt xanh chẳng để ai vào có không

    Trời, mở mắt ra mà còn ngỡ chiêm bao. Thế là còn nhẹ. Trông ra chả thấy gì. Nặng rồi đây! Lại còn chẳng để ai vào mắt xanh. Mắt có mở đâu mà bóng hồng in vào mắt xanh. Ôi, một người không sáng mắt.




    Ghép những câu sau thì là hành động gì?

    Rõ ràng, trong ngọc trắng ngà
    Sầu tuôn đứt nối, châu sa vắn dài
    Một mình âm ỉ canh chầy
    Ðoạn trường cho hết kiếp này mới thôi

    Nghe huyền bí nhỉ. Ha ha ha ha. Hiểu rồi.


    Ðòi nợ thế này thì gặp phải loại chốn chúa lộn chồng còn lâu nó mới trả. Đòi kiểu này là đòi mấy người sỹ diện cơ.

    Nhớ lời hẹn những bao giờ
    Ðào đà phai thắm, sen vừa nảy xanh
    Xa xôi ai có thấu tình
    Chúa xuân để tội 1 mình cho hoa


    Trông theo nào thấy dâu nào
    Hương thừa nhường vẫn ra vào dâu dây

    Không sắc, nhưng có hương, mà lại là hương thừa. Đích thị là... Khiếp! Mùi gì kinh thế!
    Lần sửa cuối bởi chutichhtcbkf; 08-09-2006 lúc 10:29 AM

+ Trả lời chủ đề

Thông tin chủ đề

Users Browsing this Thread

Hiện có 1 người đọc bài này. (0 thành viên và 1 khách)

Từ khóa (Tag) của chủ đề này

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của mình


About svBK.VN

    Bách Khoa Forum - Diễn đàn thảo luận chung của sinh viên ĐH Bách Khoa Hà Nội. Nơi giao lưu giữa sinh viên - cựu sinh viên - giảng viên của trường.

Follow us on

Twitter Facebook youtube