Tôi là kẻ nghiệp dư, tôi không hiểu nhiều về nghệ thuật, ngắm nhìn các bức ảnh mà nhiều người cho là "nghệ thuật" là trừu tượng, còn tôi thì chỉ thấy nó xấu, hỗn loạn một cách có chủ đích và dường như không ai hiểu. Tôi thấy nó không có cảm xúc đối với tôi. Người ta cố gắng sắp đặt mọi thứ, một cảnh quê chăng - đã quá quen thuộc trong các bức tranh về VN, một HN cổ kính chăng - ko có cảm xúc với tôi vì tôi ko là người HN và chưa bao giờ biết yêu HN (tôi chỉ thấy HN đầy nóng bức, bụi bẩn và khó chịu). Nhưng dường như "họ" (hay tôi cảm nhận thế) có nhiều cảm nhận hơn tôi. Nhưng tôi tin rằng nghệ thuật không phải như thế, những bức ảnh nghệ thuật nó diễn đạt cảm xúc tự nhiên hơn, dào dạt hơn, và trên hết nghệ thuật bản thân nó đã là sự sáng tạo.

http://www.laodong.com.vn/pls/bld/display$.htnoidung(40,160904)

Chuyên đề "Một số vấn đề nhiếp ảnh Việt Nam"
Quen đến mức nhàm chán

(Y Trang)
Những năm qua, nhiều bức ảnh được giải thưởng trong và ngoài nước thường là chụp đồi cát Mũi Né (Bình Thuận) và những gương mặt già nua khắc khổ của đồng bào dân tộc thiểu số. Cứ thế, nhiếp ảnh Việt Nam với hai đề tài này đã trở nên quen đến nhàm chán.


Tác phẩm Tiến của
Phạm Quang Phước.

Trong một lần trò chuyện tại Nhà triển lãm Hàng Bài (Hà Nội) nhân xem triển lãm ảnh về VN của nhà nhiếp ảnh nữ người Hàn Quốc Keyoung - Zachoi, nhà nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo phàn nàn vì sự ít chữ trong việc đặt tên ảnh của các nhà nhiếp ảnh ta: "Cái gì cũng "vũ khúc": Vũ khúc trong sương, vũ khúc bình minh, vũ khúc hoàng hôn...".

Đúng thôi, họ sợ ảnh tĩnh quá, đơn điệu quá nên gán tên "vũ khúc" vào cho sống động, cho giàu tính nghệ thuật. Hoạ sĩ Đỗ Phấn thì cho rằng, sợ nhất phải xem ảnh chụp đồi cát Mũi Né hay ảnh chụp bà con dân tộc thiểu số. Tôi biết, có một bà cụ dân tộc ở Lâm Đồng được coi như "người mẫu" của làng nhiếp ảnh ta. Có bận, người ta kéo lên cả đoàn để chụp, sau đó biếu bà cụ tội nghiệp chút tiền còm hoặc thùng mỳ tôm rồi khấp khởi chờ gửi ảnh đi thi.

Đỗ Phấn đã chứng minh cho tôi rằng, hai đề tài ấy thật sự đã cũ đến nhàm chán. Anh đưa cho tôi cuốn ảnh nghệ thuật - hình ảnh quê hương VN tập 1 do Hội ảnh nghệ thuật VN xuất bản tại Sài Gòn năm 1970. Người ta đã tính rằng chỉ trong khoảng thời gian 1958 - 1963 - nghĩa là thời kỳ chiến tranh chưa vào giai đoạn cao nhất - đã khoảng 30 nhà nhiếp ảnh VN giành được hàng trăm huy chương, cúp bạc và bằng tưởng lệ qua các triển lãm, cuộc thi ảnh quốc tế.


Tác phẩm Trên đồi cát của
Khưu Từ Chấn.

Trong số đó, đề tài đặc biệt là đồi cát Mũi Né. Nó là địa danh ruột của các nhà nhiếp ảnh và nói như nhà nhiếp ảnh Ngô Đình Cường thi họ "còn thuộc hơn cả người dân địa phương từng thước đất của vùng biển mặn cát vàng". Ông kết luận: "Tác phẩm đồi cát Mũi Né đã "chu du" khắp thế giới, đoạt nhiều huy chương thượng thặng cho đất nước VN mến yêu".

Có thể nhắc đến các tay máy xuất sắc với đề tài này: Nguyễn Cao Đàm đoạt giải ở Madrid, Tây Ban Nha; Lê Anh Tài với giải Grand Prize Winner năm 1965, Khưu Từ Chấn với 2 huy chương đồng quốc tế ở Hồng Kông, Hàn Quốc, Võ Văn Thạnh chiếm giải nhì tại Louvain (Bỉ) năm 1970. Và còn hàng loạt nhà nhiếp ảnh khác từ lão làng như Trần Cao Lĩnh, Nguyễn Mạnh Đan đến thế hệ sau như Nguyễn Ngọc Hạnh, Phạm Quang Phước... đều đã có những tác phẩm đẹp về vùng cát này.

Riêng đề tài về các cụ già, trẻ con người dân tộc thì xin để dịp khác. Chúng tôi chọn 2 bức ảnh chụp đồi cát Mũi Né từ gần 40 năm trước để bạn yêu nhiếp ảnh so sánh. Quả thật, dù bây giờ phương tiện kỹ thuật, máy móc có hiện đại hơn, nhưng riêng tôi, không thấy các bức ảnh chụp Mũi Né nay hay hơn. Phải chăng Mũi Né không còn đẹp đẽ, nên thơ như xưa?

Không, có lẽ chỉ vì lối chụp ảnh nghèo nàn cảm xúc, cũ kỹ về sáng tạo cùng phương thức kéo bầy đoàn và ý đồ "chuộng lạ" để nhăm nhăm kiếm giải thưởng đã mang đến một Mũi Né cũ kỹ, nhàm chán trong nhiếp ảnh VN đương đại...